ಹಿಮಾಲಯದ ಮಾಯಾಜಗತ್ತು
ಲಾಹುಲ್-ಸ್ಪಿತಿ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲೊಂದು ಸುತ್ತು.    
ಭಾಗ - ೧
ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಟಿಬೆಟ್ ಹಾಗೂ ಚೀನಾ ಗಡಿಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತಿರುವ,ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಮ ಬೀಳುವ ಶೀತ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ ತನ್ನಲ್ಲಿರೋ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಜಲಪಾತಗಳು,ಸರೋವರಗಳು,ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿರೋ ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳು,ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ಗುಹಾ ಸಮುಚ್ಛಯಗಳು,ವಿರಳ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಬೇಧಗಳು,ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಯನ ಮನೋಹರ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲದಂತೆ ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಾ,ಎಷ್ಟೇ ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಂಡರೂ ಮುಗಿಯದಷ್ಟು ಕೌತುಕಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಡಲಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು ನಿಂತಿರುವ,ರಾಜಧಾನಿ ಶಿಮ್ಲಾದಿಂದ ಕೇವಲ ನೂರಾ ಅರವತ್ತು ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರೋ ಅವಳಿ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶವೇ ಲಾಹುಲ್-ಸ್ಪಿತೀ ವ್ಯಾಲಿ.

ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಸಾವಿರದಿಂದ ಹದಿನೈದು ಸಾವಿರ ಅಡಿಗಳ ಎತ್ತರದ ವರೆಗೂ ಹಬ್ಬಿರುವ,ಕೇವಲ ಮೂವತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲಾಹುಲ್-ಸ್ಪಿತಿ ವ್ಯಾಲಿ‌ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು ಎಂದರೆ ನಂಬಲೇ ಬೇಕು.ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸ್ಥಾನ ಪಲ್ಲಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಾಗರವೊಂದು ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ,ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರೋ ಮರಳು ದಿಬ್ಬಗಳು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಮುದ್ರದಾಳದ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಗಳು ಮೂಕಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ.

ಇಂತಹದ್ದೊಂದು ಅದ್ಭುತ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರ,ಅಲ್ಲಿ ನೋಡಲೇಬೇಕಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಣ್ಣದೊಂದು ಪಕ್ಷಿನೋಟ.

*****ಟಾಬೂ*****
ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಲ್ಲೊಂದು ಅಜ್ಞಾತ ಅಜಂತಾ ಗುಹೆಗಳು.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಔರಂಗಾಬಾದಿನಲ್ಲಿರುವ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಜಂತಾ ಗುಹೆಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಚಿರಪರಿಚಿತ,ಆದರೆ ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ ಲಾಹುಲ್-ಸ್ಪಿತೀ ವ್ಯಾಲಿಯ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರಿಗೂ ಕೂಡಾ ತಿಳಿಯದ ವಿಚಾರವೇನೆಂದರೆ ಅದೇ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆಯೆನ್ನಲಾಗುವ,ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷು ಗಳು ತಮ್ಮ ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ,ಈಗಲೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಹಾ ಸಮುಚ್ಚಯ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಲ್ಲೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು.

ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಲಾಹುಲ್-ಸ್ಪಿತಿ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿರೋ ಕಾಜ಼ಾ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ರೇಕಾಂಗ್ ತಲುಪೋ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ 46ಕಿಮೀ ಸಾಗಿದರೆ ಎದುರಾಗೋ ಸ್ಪಿತಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಾಕಲಾಗಿರೋ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸ್ವಾಗತಿಸುವ,ಸುತ್ತಲೂ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಗಾಧವಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕೋಟೆಯ ನಡುವೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಅಡಿಗಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಬೋಗುಣಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿ ಟಾಬೂ.ವಿಪರೀತ ಹಿಮಪಾತವಾಗುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಡೀ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಶೀತಲ ವಾತಾವರಣ ಹೊಂದಿರೋ ಟಾಬೂ,ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲವಷ್ಟೇ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಉಳಿದಂತೆ ಎಂಟು ತಿಂಗಳು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಂಡು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಮದ ಹೊದಿಕೆ ಹೊದ್ದು ಮಲಗಿ ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ತನ್ನದೇ ಲೋಕದಲ್ಲಿ.

ಟಾಬು ಮಾನೆಸ್ಟರಿ.
ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 996 ರಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧರ ಮಹಾಗುರು,ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಷ್ಟೂ ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿ ರಿಂಚೆನ್ ಝಾಂಪೋ ನಿರ್ಮಿಸಿದ,ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮಾನೆಸ್ಟೆರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವ ಟಾಬೂ ಮಾನೆಸ್ಟರಿಯು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟೆಂಪಲ್,ಮಹಾಕಾಳ ವಜ್ರ ಭೈರವ,ಮೈತ್ರೇಯ,ವೈರೋಕಾ, ಬ್ರಹ್ಸೋಲಾ ಖಾಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ 23 ಸ್ಥೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಇವಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಭಿಕ್ಷುಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಕೊಠಡಿ ಗಳು,ಸಭಾಗೃಹಗಳು,ವಸತಿ ಸಮುಚ್ಚಯ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಭಿಕ್ಷುಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸಗೃಹಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಗೋಡೆಯ ತುಂಬಾ ಬೋಧಿಸತ್ತ್ವದ ಚಿತ್ತಾರಗಳು ಹಾಗೂ ತಾರಾ ಮತ್ತು ಮೈತ್ರೇಯ ಬುದ್ಧನ ಉಬ್ಬು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಆದಿ ಬುದ್ಧನ ಐವರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ ವೈರೋಕಾನನ ಯಶೋಗಾಥೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಆತನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನೂ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಒಳಬದಿಯ ಓಣಿ ಹಾದಿಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳ ತುಂಬೆಲ್ಲಾ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆತನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಹಲವು ಮಜಲುಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಮಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇವುಗಳ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಚಿತ್ರಿಸಿ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಒಂಚೂರೂ ತನ್ನ ಬಣ್ಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದಂತಿರೋದು.ಇವುಗಳು ಅಜಂತಾದ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ತಾರಗಳ ಯತಾವತ್ತು ರಚನೆಗಳಂತಿರೋದು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಬೌದ್ಧಭಿಕ್ಷುಗಳು ಧ್ಯಾನಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಟಾಬೋವನ್ನು ಹಿಮಾಲಯದ ಅಜಂತಾ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

1975ರ ಭೀಕರ ಭೂಕಂಪದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಕಟ್ಟಡಗಳು ನೆಲಸಮವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತಾದರೂ ಅಷ್ಟೂ ಸ್ಥೂಪಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ವರ್ಷದ ಎಂಟು ತಿಂಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಮದಿಂದಾವೃತವಾಗಿಯೂ ಒಂದಿಂಚೂ ಹಾಳಾಗದೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಆಂತರಿಕ ಒಳಜಗಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಎದುರಾದ ದಾಳಿಗಳನ್ನೂ ದಿಟ್ಟವಾಗಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಾ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸುಭದ್ರವಾಗಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಟಾಬೂ ಮಾನೆಸ್ಟರಿಯ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷಗಳು.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನೆಸ್ಟರಿಗಳು ಪರ್ವತಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಷ್ಟೂ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಸ್ತೂಪಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಲ್ಲುಗಳ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಮಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮಾನೆಸ್ಟರಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಬೃಹತ್ ತಡೆಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರೋದನ್ನು ಕೇವಲ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರಾ ನೋಡಬಹುದು.
ಅತೀ ಪ್ರಾಚೀನ ಮನುಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಗಳು,ಥಂಕಾಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ರಚಿಸಲಾಗಿರೋ ಉಬ್ಬು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಷ್ಟೇ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಟಾಬೂ ಗುಹೆಗಳು.
ಟಾಬೂ ಹಳ್ಳಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ತುಂಬೆಲ್ಲಾ,ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಕೊರೆದಿರುವ ರಂಧ್ರಗಳಂತೆ ಭಾಸವಾಗೋ,ಒಳ ನುಸುಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಏಕಾಏಕಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಆದಿಮಾನವನ ಪ್ರಂಪಂಚದ ಒಳಹೊಕ್ಕಂತೆನಿಸಿ ಬೆರಗು ಮೂಡಿಸೋ ಗುಹೆಗಳ ಸಮುಚ್ಛಯವೇ ಟಾಬೂ ಗುಹೆಗಳು.

ಕೇವಲ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷದ ಚಾರಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಎದುರಾಗೋ,ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರ ಒಳಹೋಗಬಹುದಾದ ಪುಟ್ಟ ಕಿಂಡಿಯಂತಹ ಗುಹೆಗಳು ಹೊರಗಿನಿಂದ ವಿಲಕ್ಷಣವೆನಿಸಿದರೂ ಒಳಗಿನಿಂದ ಅಷ್ಟೇ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾಗಿವೆ.ಒಳ ಗೋಡೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಗಿಲಾವು ಮಾಡಿದಂತಿದ್ದು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಭಾ ಕೊಠಡಿ,ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಇರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಒಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಕೋಣೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಡುಗೆ ಗೆಂದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಬೆಂಕಿಯಿಂದೇಳುವ ಹೊಗೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಗುಹೆಯಿಂದ ಹೊರಹೋಗಲೆಂದು ಚಿಮಣಿಗಳಂತೆ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಕೊರೆಯಲಾಗಿದೆ.ಕೆಲವೊಂದು ಗುಹೆಗಳು ಈಗಿನ ಡುಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಮನೆಗಳಂತೆ ಮಹಡಿಗಳನ್ನು,ಹಲವಾರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರೂಮುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಸುಗಮವಾದ ಗಾಳಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೂ ಕೂಡಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಮದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು,ಚಳಿಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಧ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಬೌದ್ಧಭಿಕ್ಷುಗಳು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಗುಹೆಗಳಿವು.ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆಲ್ಲಾ ಮನುಷ್ಯ,ಜಿಂಕೆ,ದನ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಯುಧಗಳ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದು,ಇವು ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷುಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಅವರಿಗೂ ಮುನ್ನ ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರೀಕತೆಯೊಂದು ಬಾಳಿ ಬದುಕಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತಿವೆ.

ಕೆಲವೊಂದು ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಗುಹೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಸೂಕ್ತ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳಿಲ್ಲದೆ ವಿನಾಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ.ಪ್ರಸ್ತುತ ಈಗಲೂ ಕೂಡಾ ಭಿಕ್ಷುಗಳು ತಮ್ಮ ಧ್ಯಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಈ ಗುಹೆಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು,ಗುಹೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜ ನೆಡಲಾಗಿದ್ದರೆ ಒಳಗೆ ಯಾರೋ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥ.ಇದೊಂತರಾ ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ Do not disturb ಬೋರ್ಡು ನೇತಾಕಿದಂತೆ.

ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು :-
ಹೋಟೆಲ್ ಗಳು ಹಾಗೂ ವಸತಿಗೃಹಗಳು ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟಿದ್ದರೂ ಅಂತಹ ಜನಜಂಗುಳಿಯಿರದ ಕಾರಣ ತಂಗಲು ಸಮಸ್ಯೆಯೇನೂ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಟಾಬೂ ಮಾನೆಸ್ಟರಿ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುವ ವಸತಿಗೃಹಗಳು ಲಭ್ಯವಿರೋ ಕಾರಣ ಅಲ್ಲಿಯು ಕೂಡಾ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ :- ಕುಲ್ಲು ಮನಾಲಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ.
ಸಮೀಪದ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ :- ಕಾಜ಼ಾ.

ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಕಾಲ:-ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್.

#Lahoul-Spiti Valley
#Tabo #Monastery
#TaboCaves #Ajanta-of-Himalaya