******ಮೊಯಿರಾಂಗ್(Moirang) ******
ಸರೋವರದ ಮೇಲೊಂದು ತೇಲುವ ದ್ವೀಪಗಳ ವಿಸ್ಮಯ ನಗರಿ.


ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಂಡ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಎಂಬ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರೋ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಇಂಫಾಲದಿಂದ NH 2 ರಲ್ಲಿ ಲಾಂಜೋತಾಂಬಾ,ನಾಂಬೋಲ್ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹೊರಟು 45ಕಿಮೀ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸಿಗೋ ಬಿಷ್ಣುಪುರವೆಂಬ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದ ಪುಟ್ಟ ಊರು ಮೊಯಿರಾಂಗ್.ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುದನೀಡೋದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಭಾರತರ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿಯೆಂಬ ಹೆಮ್ಮೆಯ ನೆಲವಿದು.

ಪೂರ್ವೋತ್ತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರ “ಲೋಕ್ಟಕ್ ಲೇಕ್” ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿರೋ ತೇಲುವ ದ್ವೀಪಗಳೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯ ದ್ವೀಪಸಮೂಹಗಳು,ಈ ದ್ವೀಪಗಳ ನಡುವಲ್ಲಿರೋ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಏಕೈಕ ತೇಲುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ವೆಂಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಕೈಬುಲ್ ಲಾಮ್ಜಾವೋ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್,ಪ್ರತೀವರ್ಷ ಮೇ ಎರಡನೇ ವಾರದಿಂದ ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯೋ ಲೇ-ಹಾರೋಬಾ ಉತ್ಸವ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿ ನಮ್ಮ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಮಾಡಲಾದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರೋ ಸ್ಮಾರಕ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ.

ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು.

INA ವಾರ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ.
(INA War memorial museum)
ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೇತಾಜಿಯ ಆಜಾ಼ದ್ ಹಿಂದ್ ಫೌಜಿ಼ನ ಕೇಂದ್ರಕಛೇರಿಯಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳವಿದಾಗಿದ್ದು,ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಮುಖಾಂತರ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಂಡಿತ್ತು.ಈ ಅಂಗವಾಗಿ 1944ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 14ರಂದು ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಮಾಡಲಾದ ಜಾಗವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು,ಇದು ಊರಿನ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ INA ಹಾಗೂ ನೇತಾಜಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳು,ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಲೋಕ್ಟಕ್ ಲೇಕ್.(Loktak Lake)
290 ಚದರ ಕಿಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ 35ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಹಾಗೂ 13ಕಿಮೀ ಅಗಲಕ್ಕೆ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರೋ ಸರೋವರ ಅನೇಕ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು “ಫುಮ್ಡೀ”ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳು ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರೋ ಹುಲ್ಲಿನ ಜೊಂಡುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಸ್ಯಗಳ ಕೊಳೆತದಿಂದಾದ ರಚನೆಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರೋ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತೇಲುವ ದ್ವೀಪಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ.ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಥಾಂಗಾ,ಐಥಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಸೆಂಡ್ರಾ ದ್ವೀಪಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.
ಸೆಂಡ್ರಾ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಬೋಟಿಂಗ್,ಕಯಾಕಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವಾಟರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಗಳ ಅನುಭವ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದ್ದು ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ತಂಗಲು ರೆಸಾರ್ಟುಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಕೈಬುಲ್-ಲಾಮ್ಜೋ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್.
(keibul lamjao national park )
ಇದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಏಕೈಕ ತೇಲುವ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಲೋಕ್ಟಕ್ ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರೋ ದ್ವೀಪವೊಂದರಲ್ಲಿ 40ಚದರ ಕಿಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ.ಹೆಬ್ಬಾವು,ಕರಡಿ,ಗಿಬ್ಬನ್ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಬೇಧಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮಣಿಪುರದ “ರಾಜ್ಯಪ್ರಾಣಿ” ಯಾದ ಸಾಂಘಾಯ್ ಅಥವಾ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಡೀರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡೋ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಸಾಂಘಾಯ್.(Sangai Deer)
ಈ ಜಿಂಕೆಗಳ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಕೇವಲ ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು ವಿನಾಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ.ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಇವುಗಳ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು 1975ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕರಷ್ಟಿದ್ದ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ರಕ್ಷಿತ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂಬ ಘೋಷಣೆಯ ನಂತರ ನೂರರ ಆಸುಪಾಸಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂತಿದೆ.

ಲೇ-ಹರೋಬಾ ಉತ್ಸವ.
(lai haraoba festival)
ಮಣಿಪುರದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಮೈಥೇಯೀ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಪ್ರತೀವರ್ಷ ಮೇ ಎರಡನೇ ವಾರದಿಂದ ಜೂನ್ ಎರಡನೇ ವಾರದ ವರೆಗೆ ತಿಂಗಳು ಕಾಲ ಅತೀ ವಿಜ್ರಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡೋ ಉತ್ಸವವಿದು.ಈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ದೇವರು ಭೂಮಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾನೆಂದು ನಂಬೋ ಈ ಜನರು ಉಮಂಗ್ ಲೇ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ 365 ದೇವತೆಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮುಖಾಂತರ ಕರೆತಂದು ಮೈದಾನವೊಂದರ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರೋ ಮಂಟಪವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಪುನಸ್ಕಾರ ನೈವೇದ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.ದಿನನಿತ್ಯ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನೃತ್ಯ ಹಾಡು ಸಂಗೀತಗಳಲ್ಲದೆ ಕುಸ್ತಿ,ಪೋಲೋ ಗಳಂತಹ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳೂ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಮಣಿಪುರದ ಖಾದ್ಯಗಳ ರುಚಿ ನೋಡಬಯಸುವವರಿಗಂತೂ ಸುಗ್ಗಿ ಈ ಉತ್ಸವ.

ಪ್ರಮುಖ ಖಾದ್ಯಗಳು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬಳಸದೆಯೇ ಅಡುಗೆ ತಯಾರಿಸೋ ಮೈಥೇಯಿಗಳು ವಿಪರೀತ ಮೆಣಸು ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ.
ಎರೋಂಬಾ(ಮಿಕ್ಸ್ ವೆಜಿಟೇಬಲ್ಸ್ ವಿಥ್ ಫಿಶ್).ಸಿಂಜು(ಮೊಳಕೆ ಕಾಳು,ಸೊಪ್ಪಿನ ಸಲಾಡ್),ಕಾಂಗ್-ಹೂ(ವೆಜಿಟೇಬಲ್ಸ್ ವಿಥ್ ಹರ್ಬ್ಸ್),ಪಾಕನಮ್(ಪ್ಯಾನ್ ಕೇಕ್),ಊಟಿ(ಟಿಪಿಕಲ್ ಮಣಿಪುರಿ ಖಾದ್ಯ),ನಾ-ಥೋಂಗ್ಬಾ(ಮೀನು ಸಾರು),ಚಾಹೋ ಖೀರ್(ಕಪ್ಪು ಅಕ್ಕಿ ಕಿಚಡೀ).

ತಲುಪುವ ಬಗೆ.
ರಾಜಧಾನಿ ಇಂಫಾಲದಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆ,ಟೆಂಪೋ,ಶೇರಿಂಗ್ ರಿಕ್ಷಾಗಳು ಹಾಗೂ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೋಟು,ದೋಣಿಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಕಾಲ.
ಸದಾ ತಂಪು ವಾತಾವರಣ ಹೊಂದಿರೋ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವರ್ಷವಿಡೀ ಯಾವುದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂದರ್ಶಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು,
ವಿಪರೀತ ಮಳೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಮಳೆಗಾಲವನ್ನು ಆದಷ್ಟೂ ಪಕ್ಕಕ್ಕಿಡೋದು ಸೂಕ್ತ.

ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ :- ಇಂಫಾಲ.(45km)
ಸಮೀಪದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ :- ದೀಮಾಪುರ (245km)

#Moirang #Loktak Lake #Lai haraoba festival #Sanghai Deer #Dancing Deer #Keibul lamjao national park #INA War memorial museum